Του Θανου Βερεμη*

Στην ποσοτική έρευνα της «Καθημερινής» σχετικά με την «κοινή γνώμη απέναντι στη μεταπολίτευση, 1974-2007» οι απαντήσεις στην αξιολόγηση σημαντικών γεγονότων και θεσμικών αλλαγών παρουσιάζουν αντιφάσεις. Ετσι, η είσοδος της Κύπρου στην Ε.Ε. το 2004 προηγείται ως θετικό γεγονός με 82%, ενώ η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ το 1981 συγκεντρώνει μόνο το 65% της γενικής αποδοχής. Η δημιουργία του ΕΣΥ το 1983 έρχεται αμέσως μετά την Κύπρο, με 74% και ακολουθούν με 70% η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και με 69% τα συλλαλητήρια για το όνομα της Μακεδονίας το 1994. Τι να συμπεράνουμε; Οτι αυτό που είναι κακό (ή λιγότερο καλό) για την Ελλάδα είναι καλό για την Κύπρο; Οτι ο «Δημοκρατικός Στρατός» με επικεφαλής τον Μάρκο Βαφειάδη (κατοπινό βουλευτή του ΠΑΣΟΚ) αγωνιζόταν για την αποκλειστική χρήση του ονόματος της Μακεδονίας από τους Ελληνες;

Ο θριαμβευτής στην κοινή γνώμη είναι οπωσδήποτε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο οποίος συγκεντρώνει το 48% της κοινής αποδοχής έναντι του 26% για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή (και μόλις 6% για τον Σημίτη). Η καλύτερη κυβέρνηση είναι της πρώτης τετραετίας Παπανδρέου (1981-85) με 40%, ενώ η δεύτερη τετραετία (1985-89) Παπανδρέου πέφτει στο 8% (χαμηλή ίσως αποδοχή του α.α. Κουτσόγιωργα).

Η δεκαετία 1980-89 αποδεικνύεται στη σφυγμομέτρηση η χρυσή εποχή της μεταπολίτευσης με 1) την καλύτερη λειτουργία της Δημοκρατίας (36%) 2) την οικονομία σε άνθηση (35%) και 3) το υψηλότερο βιοτικό επίπεδο για τους Ελληνες (40%). Η λειτουργία της Δημοκρατίας είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που δεν σταθμίζεται εύκολα, αλλά αν η αίσθηση της ελευθερίας (που ενίοτε συγχέεται με την αυθαιρεσία) μετράει, τότε οι απαντήσεις είναι ευεξήγητες. Η ανακατονομή του εισοδήματος με παροχές που προήλθαν από τεράστιο δανεισμό μετέθεσαν το κόστος του υψηλού βιοτικού επιπέδου στους επερχόμενους. Ομως, η εικόνα της οικονομίας κατά τη δεκαετία διέφυγε ολότελα από την προσοχή του κοινού. Το δημόσιο χρέος (το οποίο εξακολουθεί να μας ταλαιπωρεί) από το ήδη υψηλό 35% του ΑΕΠ το 1980, έφτασε το 120% δέκα χρόνια αργότερα. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη με υπουργό Οικονομικών τον Στέφανο Μάνο είναι ίσως η μόνη που θέλησε να εφαρμόσει φιλελεύθερη οικονομική πολιτική και λαμβάνει γι αυτό πολύ χαμηλά ποσοστά αποδοχής. Η πρώτη τετραετία Σημίτη με βελτίωση των δεικτών του ελλείμματος και του πληθωρισμού, παίρνει το χαμηλό 8%.

Θετική είναι η απάντηση του 57% για το ΑΣΕΠ (Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού) που επιδιώκει την αξιοκρατία στη Δημόσια Διοίκηση, όπως θετική είναι και η αρνητική στάση των περισσοτέρων για όλες τις περιόδους του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Το 81% των ερωτηθέντων θεωρούν ότι βελτιώθηκε η θέση των γυναικών κατά τα τελευταία 30 χρόνια. Η βελτίωση αυτή μπορεί να φέρει στο απώτερο μέλλον δύο γυναίκες αντιπάλους για την πρωθυπουργία. Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι ο μέσος Ελληνας έλκεται από τον λαϊκισμό (σοσιαλιστικό και εθνικιστικό), πιστεύει σε ένα σύστημα προνοιακό (αλλά μη ανταγωνιστικό), αγαπάει την πλήρη ελευθερία και εχθρεύεται κάθε έλεγχο εκτός από αυτόν που ασκείται στην ελεύθερη οικονομία και δεν είναι έτοιμος να θυσιάσει την παρούσα ευζωία του για εκείνη των επερχομένων (αν και λατρεύει τα παιδιά του).

Συμπέρασμα: Ο Ελληνας του μέλλοντος θα είναι ένας ανταγωνιστικός Αλβανός που θα τιμάει τον Κωνσταντίνο Καραμανλή γιατί έβαλε τους προγόνους του στην Ευρωπαϊκή Ενωση χωρίς να τους ρωτήσει.

* Ο κ. Θ. Βερέμης είναι πρόεδρος του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας και αντιπρόεδρος του ΕΛΙΑΜΕΠ.