Μια απο τις μελανότερες σελίδες της ιστορίας του αμερικανικού στρατού έχει την 40ή της επέτειο αύριο 16 Μαρτίου. Δυστυχώς η τιμωρία για τα ανθρωπόμορφα τέρατα που επιδόθηκαν στη σφαγή άοπλων πολιτών δεν ήλθε ποτέ.

Σε μια χρονιά κατά την οποία οι μεγάλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες συγκλονίζονταν από την εξέγερση του ΄68, οι ειδήσεις για τις αμερικανικές ωμότητες στο μακρινό Βιετνάμ είχαν ήδη αρχίσει να ξεσηκώνουν τους νέους σε ένα τεράστιο αντιπολεμικό κίνημα. Όμως, τα γεγονότα που συνέβησαν εκείνο το πρωί της 16ης Μαρτίου 1968 σε ένα μικρό βιετναμέζικο χωριό που βρέθηκε ξαφνικά μέσα στη δίνη του πολέμου, ξεπερνούσαν κάθε φαντασία.

Τα αμερικανικά στρατεύματα βρίσκονταν σε δυσχερή θέση. Μόλις δύο μήνες νωρίτερα οι αντάρτες Βιετκόνγκ και ο τακτικός βορειοβιετναμέζικος στρατός είχαν εξαπολύσει μια συνδυασμένη και φονικότατη επίθεση- την επίθεση Τετ - κατά των αμερικανικών θέσεων. Το φρόνημα των αμερικανικών στρατευμάτων ότι θα μπορούσαν να κερδίσουν αυτόν τον πόλεμο είχε κλονιστεί σοβαρά.

Ωμότητες. Στα μέσα εκείνου του Μαρτίου, ο τρίτος λόχος της 11ης Ταξιαρχίας Πεζικού της Αμερικανικής Μεραρχίας είχε απομείνει με μόλις 108 άνδρες. Μερικοί από αυτούς είχαν ήδη αρχίσει να επιδίδονται σε ωμότητες ατιμωρητί. Η αποστολή που είχε αναλάβει ο τρίτος λόχος στις 16 Μαρτίου ήταν «ο εντοπισμός και η εξόντωση» των ανταρτών του εχθρού, που υπήρχαν πληροφορίες ότι κρύβονταν στην περιοχή του χωριού Μάι Λάι.

Δύο διμοιρίες μπήκαν στο χωριό το πρωί και άλλη μία έμεινε πίσω, για εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. Έξαλλοι στρατιώτες άρχισαν να πυροβολούν άοπλους άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Δεν έδειχναν κανένα έλεος ούτε σε όσους χωρικούς έβγαιναν από τα σπίτια τους με τα χέρια ψηλά. Τους σκότωναν όλους. Μερικοί στρατιώτες προτίμησαν να μην πάρουν μέρος σε αυτή τη σφαγή, αλλά ο διοικη τής τους λοχαγός Ουίλιαμ Κάλεϊ δεν ήταν ένας από αυτούς. Σε ένα περιστατικό, ο λοχαγός Κάλεϊ διέταξε δύο από τους άνδρες του να εκτελέσουν μια ομάδα 60 άμαχων χωρικών. Όταν ένας από τους δύο αρνήθηκε, ο Κάλεϊ τον παραμέρισε, στάθηκε τρία μέτρα μπροστά από τους χωρικούς και τους πυροβόλησε ο ίδιος. Την ίδια ώρα, σε άλλα σημεία του χωριού, οι κάτοικοί του έπεφταν θύματα άλλων ωμοτήτων. Γυναίκες βιάζονταν ομαδικά, ενώ τους χωρικούς - που είχαν υποδεχθεί τους Αμερικανούς με υποκλίσεις- τους βασάνιζαν και τους τρυπούσαν με ξιφολόγχες. Σε κάποιους από αυτούς χάραζαν το έμβλημα του τρίτου λόχου στο στήθος.
Σφαγείο. Στο τέλος εκείνου του πρωινού, το χωριό έμοιαζε με ένα απέραντο σφαγείο. Πεντακόσιοι τέσσερις Βιετναμέζοι νεκροί (οι 123 από αυτούς παιδιά κάτω των πέντε ετών). Μόνο ένας Αμερικανός είχε τραυματιστεί (είχε αυτοπυροβοληθεί στο πόδι ενώ καθάριζε το πιστόλι του). Και οι Βιετκόνγκ του 48ου Τάγματος, τους οποίους αναζητούσαν οι Αμερικανοί, παρέμεναν άφαντοι (δεν είχε πέσει από αυτούς ούτε μία τουφεκιά).

Ουίλιαμ Κάλεϊ. Ο μόνος αξιωματικός που καταδικάστηκε για τη σφαγή στο Μάι Λάι, τελικά γλίτωσε τα ισόβια με παρέμβαση Νίξον

Πέρασε παραπάνω από ένας χρόνος ώσπου να φτάσει αυτή η τραγωδία στις εφημερίδες, χάρη στον δημοσιογράφο Σέιμουρ Χερς. Οι αμερικανικές στρατιωτικές αρχές έκαναν τα πάντα για να την συγκαλύψουν. Καταδικάστηκε μόνο ο λοχαγός Κάλεϊ σε ισόβια κάθειρξη, αλλά σε τρεις ημέρες βγήκε από τη φυλακή με παρέμβαση του προέδρου Νίξον και τέθηκε σε κατ΄ οίκον περιορισμό. Σε τρία χρόνια η ποινή του μετατράπηκε σε δεκαετή κάθειρξη και του χαρίστηκε το υπόλοιπο.

Ρισκάρισαν τη ζωή τους για να τους σώσουν

O Ντο Μπα ήταν πια 42 ετών όταν ο Λάρι Κόλμπερν τον συνάντησε ξανά, πριν από επτά χρόνια. Αλλά στα μάτια του ήταν ακόμη εκείνο το εννιάχρονο αγόρι που είχε σώσει από τη μεγαλύτερη σφαγή του πολέμου στο Βιετνάμ. Ο Ντο Μπα ήταν ένας από τους έντεκα χωρικούς του Μάι Λάι, τους οποίους ο Κόλμπερν- ο οποίος ήταν τότε 18 ετών- μαζί με άλλους δύο συναδέλφους του από ένα αμερικανικό ελικόπτερο ρισκάρισαν τη ζωή τους για να τους σώσουν, στις 16 Μαρτίου 1968. Ο Κόλμπερν και ο κυβερνήτης Χιου Τόμσον, οι οποίοι παρασημοφορήθηκαν από την αμερικανική κυβέρνηση επ΄ ανδραγαθία, επέστρεψαν στο Μάι Λάι το 2001 τριάντα τρία χρόνια μετά τη σφαγή. Έγιναν δεκτοί από τις τοπικές αρχές σε μια χώρα εντελώς διαφορετική από εκείνη που είχαν γνωρίσει στην κόλαση του πολέμου.

Λίγο πριν από την επιστροφή τους εκεί, είχε προηγηθεί ο πρόεδρος Κλίντον με μια επίσκεψη που αποτελούσε την κορύφωση των αμερικανικών προσπαθειών για την εξομάλυνση των σχέσεων με την πρώην εχθρική χώρα. Το Βιετνάμ αγωνίστηκε πολύ για να σταθεί στα πόδια του μετά την επανένωση της χώρας. Η λειτουργία της αγοράς και των ιδιωτικών επιχειρήσεων επετράπη από τα τέλη της δεκαετίας του 1980. Το 2000 ιδρύθηκε χρηματιστήριο, το οποίο άρχισε να προσελκύει ξένες επενδύσεις. Στις πόλεις, μια καταναλωτική αγορά τροφοδοτεί μια νεαρή μεσαία τάξη, η οποία ολοένα πληθαίνει. Τα σύμβολα του δυτικού καπιταλισμού, οι μάρκες των πολυεθνικών εταιρειών, συνυπάρχουν με τα μνημεία του απελευθερωτικού αγώνα. Και ο αλλοτινός εχθρός του Βιετνάμ, οι ΗΠΑ, είναι σήμερα ο κυριότερος εμπορικός εταίρος της χώρας.

It was 30 years before the US military honoured Thompson

My lai massacre in pictures - timeline of death