Τη χιλιόχρονη ιστορία του αρχαίου Δίου, από τον 5ο αι. π.Χ. ώς τον 5ο αι. μ.Χ., προσπαθούν να αποκαλύψουν και να παρουσιάσουν στον επισκέπτη ο Δημήτρης Παντερμαλής και οι συνεργάτες του.

Η αρχαία αγορά του Δίου (5ος π.Χ. αιώνας), τότε που ο Αρχέλαος έβαζε τα θεμέλια της ανάπτυξης της πόλης
Οπως ανακοίνωσε στο 21ο Συνέδριο για το Αρχαιολογικό Εργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, στην περιοχή της αγοράς και σε βάθος άνω των 5 μ., ξεκίνησαν ανασκαφές για την αναζήτηση της οικοδομικής φάσης της εποχής του Κασσάνδρου (4ος αι. π.Χ.). Με την ολοκλήρωση της ανασκαφής, σε δύο χρόνια, το Δίον θα έχει δύο πρόσωπα: ένα της εποχής του Κασσάνδρου και των ελληνιστικών χρόνων και ένα της εποχής των φιλαλέξανδρων βασιλέων.

Στο συγκεκριμένο βάθος είχαν εντοπιστεί στο παρελθόν μεγάλοι τοίχοι, αλλά τώρα γίνεται συστηματική ανασκαφή. Μέχρι στιγμής, έχουν αποκαλυφθεί σε μεγάλη έκταση τα ερείπια της πόλης των φιλαλέξανδρων βασιλέων της Ρώμης. Η ανασκαφή προχωρά με δυσκολία σε μεγαλύτερο βάθος, γιατί εντοπίζονται νεότερα κτίρια που δεν πρέπει να καταστραφούν και υπάρχει μεγάλη επίχωση. Την εποχή εκείνη η παλιά αγορά πρέπει να είχε ερειπωθεί. Οι κάτοικοι τη σκέπασαν με χώματα, ανέβασαν το επίπεδο κατά 4 μ. και έχτισαν τη νέα. Η οικοδομική φάση του Κασσάνδρου είναι η εποχή που η πόλη απέκτησε τα τείχη της, έγινε πλούσια και μεγαλοπρεπής.

Το Δίον απέκτησε τη μεγάλη του σημασία τον 5ο αι. π.Χ. Ιδρύονται οι αγώνες από τον Αρχέλαο, που φιλοδοξούν να είναι τα Ολύμπια της Μακεδονίας. Εχουν πανελλήνιο χαρακτήρα και είναι γνωστά ονόματα καλλιτεχνών που πήραν μέρος στους διαγωνισμούς, που τίμησε ο ίδιος ο Αλέξανδρος. Είναι η αρχή της ανάπτυξης του Δίου. Η πρώτη μεγάλη ακμή γίνεται στα χρόνια του Αλεξάνδρου και του Κασσάνδρου. Στα ρωμαϊκά χρόνια, υπάρχει αναγέννηση του Δίου. Η πόλη γεμίζει από αγάλματα και υπάρχει ενδιαφέρον για τη μουσική.

Η τελευταία ακμή σημειώνεται τον 4ο αι. μ.Χ. Χτίζεται η πρώτη βασιλική και το Δίον αποκτά επίσκοπο. Αυτό σημαίνει ότι για να γίνει επισκοπική έδρα, είχε ακμή ακόμη. Ακολουθούν σεισμοί και βαρβαρικές επιδρομές, η ζωή σιγά σιγά συρρικνώνεται και ο τόπος εγκαταλείπεται.

Μετά την αποκάλυψη της πόλης του 4ου αι. π.Χ., θα αναζητηθούν οι αιτίες της εγκατάλειψής της, τον 5ο αι. μ.Χ. Δεν υπάρχει εικόνα μεγάλης καταστροφής με νεκρούς, λέει ο Δ. Παντερμαλής. Τα ευρήματα δείχνουν ότι σημειώθηκαν δύο ισχυρές σεισμικές δονήσεις στις αρχές του 4ου και του 5ου αι. μ.Χ. Φαίνεται όμως ότι είχαν προαγγελία από τα έγκατα της γης και οι κάτοικοι είχαν ήδη εγκαταλείψει την πόλη. Δεν κατευθύνονται όμως στα αστικά κέντρα, αλλά διασκορπίζονται στα γύρω ορεινά.

Ο Δ. Παντερμαλής σημείωσε ότι έπειτα από 40 χρόνια ανασκαφών, το Δίον απέκτησε περίφραξη και δεν μπαίνουν πλέον στον αρχαιολογικό χώρο κτηνοτρόφοι για να βοσκήσουν τα πρόβατά τους. Οι ανασκαφές μπορούν να συνεχιστούν χωρίς εμπόδια.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 17/03/2008 Του ΣΑΚΗ ΑΠΟΣΤΟΛΑΚΗ