Πρόπερσυ, που επέστρεψα από την Αμερική και με πήρανε στρατιώτη, ήταν που οι περισσότεροι φαντάροι δεν ήξεραν τον Καρυωτάκη. Ειδέ και αλλιώς, θα με φωνάζανε Μιχαλιό. Ο Μιχαλιός με το μακρύ ποδάρι.
Υστερα από τη βασική εκπαίδευση στα κέντρα, με στείλανε για οχτώ μήνες σε μια Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων κοντά στον ’βαντα.
Εκεί γνώρισα λογής τύπους. Ταχτικούς, λουφατζήδες, ανάποδους, ρεμπέτες, σερέτηδες με το κομπολόι, πρόκες, παιδιά φιλότιμα. Γνώρισα προστάτες, βοηθητικούς, ντερτιλήδες, ψώνια, μικροπαντρεμένους, χασισοπότες, χαρακίρηδες. Ότι βάλει ο νους του ανθρώπου. Μεγάλο σχολειό ο στρατός, που λένε.
Όσο που πάντα, όταν γυρίζω σ’ εκείνη την εποχή, μού `ρχεται στο νου ένα φαντάρι, που σε μια τακτική επιθεώρηση εβδομάδας ο διοικητής της Διοικήσεως Μάχης τον ερώτησε στο μάθημα της εθνικής ηθικής Διαπαιδαγώγησης τι εσήμαινε η επιγραφή «χρόνου φείδου» που ήταν κρεμασμένη στο θάλαμο. Εγώ, κύριε συνταγματάρχη, είπε, είμαι από τα Λεμονάδικα της Σαλονίκης, και γράμματα δε γνωρίζω. Απ’ όσο όμως μπορώ να καταλάβω, ψυχανεμίζουμαι και λέω πως θα ειπεί, κάθε χρόνο βγαίνουν τα φίδια.
Ελαχε, λοιπόν, εκείνη την εποχή διοικητής στη Μονάδα ένας άντρακλας που ξέπλενε τα άπλυτα ολάκερης επαρχίας. Μάλαμα άνθρωπος. Ψηλός, καστανόξανθος, βαριοπάτητος, σέρπετος, με μια φωνή μπακίρι. Φορούσε πάντα το μαύρο μπερέ, ποτέ το πηλίκιο, με την κορόνα ριχτή στον αριστερό του κρόταφο, σα να σκαρφάλωνε ένας χρυσός κάβουρας στα μαλλιά του.
Ποτέ δεν αγρίευαν τα χέρια του. Ποτέ δεν έχανες το μέταλλο της φωνής του. Κι αν πεις για δίκαιος; Από τη Φυλή του Ραδάμανθυ και του Πολυζωίδη. Ο παίδαρος έτσι τον εφώναζαν τα φαντάρια.
Ενα πρωινό είχα εκπαίδευση με τους οδηγούς στις ρεμίζες. Το αντικείμενο δεν το θυμάμαι πια. Ασφαλιστικές δικλείδες; υπέρυθρες; εδαφική ανοχή και αυτονομία; υδροστατική εμπλοκή; Δε θυμάμαι λέω.
Εκείνο που θυμάμαι ήταν το διαβολεμένο κρύο. Τσάταλο. Είχαμε μπει μέσα στ’ άρματα, είχαμε βάλει μπροστά τους βοηθητικούς κινητήρες, και ζεσταινόμασταν. Οπότε, ξαφνικά έπεσε σύρμα.
-Ο στρατηγός από την xx Μεραρχία!
Σε μισό μινούτο, όσο να φτάσει το τζιπ με το κόκκινο σημαιάκι στον Όρχο αρμάτων, είχαμε πηδήξει από τους πύργους και τις θυρίδες διαφυγής των αρμάτων. Κούμπωσα το χιτώνιο, σύναξα τους στρατιώτες, στάθηκα κόκαλο μπροστά στις ασημένιες κλάρες, βρόντηξα δυνατά την αρβύλα στη γη, έκαμα το σχήμα και ανάφερα:
-Ανθυπίλαρχος τάδε! Ειδικότης εκπαιδευομένων οπλιτών τάδε! Αντικείμενο εκπαιδεύσεως τάδε!
Ο στρατηγός στράφηκε στο διευθυντή του 3ου Γραφείου:
-Δόστε μου, ίλαρχε, το πρόγραμμα εκπαιδεύσεως της Μονάδας, είπε.
Ο ίλαρχος του τό `δωσε. Κοίταξε.
-Ναι. Μπορώ να ιδώ το Σχέδιο μαθήματος που έχετε κάνει; μου λέει.
-Βεβαίως, στρατηγέ.
Χωρίς να σκεφτώ, και χωρίς να διστάξω ξεκουμπώνω το φαιοπράσινο χιτώνιο εκστρατείας, βγάζω από τον κόρφο μου ένα βιβλιαράκι, το ανοίγω, ξεφυλλίζω, βρίσκω και του δίνω το Σχέδιο μαθήματος που είχα συντάξει στο ειδικό έντυπο που μας έδινε το 3ο Γραφείο.
-Καλώς! μου απαντά. Μου ξαναδίνει το Σχέδιο, χαιρετά, και φεύγει. Ο διοικητής μου μένει πίσω δύο βήματα, και μου λέει.
-Μπορώ να ιδώ το βιβλίο που κρατάτε; το πήρε, διάβασε το εξώφυλλο, μού `ριξε μια ακαθόριστη ματιά, μου το ξανάδωσε, και βιάστηκε να προφτάξει το στρατηγό.
Αμάν! τι παλούκι που πήδηξα! είπα μόλις συνήλθα. Ευτυχώς και ο στρατηγός δεν πρόσεξε το βιβλίο. Μιναρέ θα μου κατέβαζε στο δόξα πατρί, που λέει ο Παπαδιαμάντης μας. (Ενα μήνα φυλακή. Ηταν το Αντίδωρο του Σικελιανού σε μια έκδοση τσέπης. Γαλαξίας, αν δε σε γελώ.
Από κείνη την αυγινή, κάθε φορά που ο διοικητής της Μονάδας με συναντούσε κάπου μέσα στο στρατόπεδο, αντί για καλημέρα, μού `λέγε στερεότυπα:
-Δε μου λέτε, κ. ανθυπίλαρχε, τι θέλει να ειπεί ο Σεφέρης εκεί που γράφει «Κατά το πλάγιασμα της βροχής»; Πλαγιάζει και η βροχή;
Μέσα σε δυο τρεις μήνες θά `χα ακούσει καμιά εικοσαριά φορές εκείνο το «Δε μου λέτε, κ. ανθυπίλαρχε, κλπ.». Που μια φορά του στάθηκα.
-Κάτι, κάτι πρέπει να εννοεί, κ. διοικητά. Ισως κάποτε το εξηγήσουμε.
Ο ίλαρχος της ιλης μου, ένας κοντακιανός ναξιώτης με μάτι αστρίτη κι ένα μουστακάκι ριχτό αλά Χίτλερ, σαν έβλεπε το διοικητή νά `ρχεται κατά τους χώρους της ίλης, μου φώναζε:
-Καλώς τα δέχηκες. Ερχεται το «Πλάγιασμα της βροχής».
-Θέλει να το επιβάλει σύνθημα στη Μονάδα φαίνεται.
-Μα τι διάβολο εννοεί κι ο Σεφέρης; άρχισε στο τέλοςν’ αναρωτιέται κι ο ίλαρχος.
-Δύσκολο πράμα, συλλογιζόμουνα.

Ενα χειμωνιάτικο πρωί, η ώρα τέσσερις, με την ομίχλη στους κάμπους της Θράκης, και με τις κάργιες έτοιμες για φτερό πάνω στις γυμνές λεύκες, έγινε συναγερμός στη Μονάδα. Ο ταχυδρόμος δεν ήρθε να με ειδοποιήσει. Είχα αλλάξει μια δυο μέρες προτύτερα σπίτι, και δεν ήξερε την καινούργια διεύθυνση. Πηγαίνοντας, λοιπόν, κανονικά στις εφτά βρήκα έρημη την Ε.Μ.Α. Τα είχαν σηκώσει όλα. Από τις ψήκτρες των ατομικών τυφεκίων ως τα οχήματα περισυλλογής Μ62.
-Τι γίνεται; ρωτώ τον Αλφαμίτη στην πύλη.
-Το γεναμένο, με ειρωνεύεται.
-Πού είναι η Μονάδα;
-Στο χώρο διασποράς. Κάλυψη, απόκρυψη, παρατήρηση. Χάζευα σαστιμένος, όταν έφτασε ένα τζιπ Μ35. Το οδηγούσε ο υπίλαρχος Γ.Γ. Στο πίσω κάθισμα ο οδηγός και ο ασύρματος GRC4.
-Ελα, μου φωνάζει, σάλταρε. Σε ζήτησε ο διοικητής. Ο συναγερμός πέτυχε. Η απουσία σου πινέζα στη σόλα της αρβύλας σου. Καλιγούλα.
-Υπίλαρχε, που είναι τ’ άρματά μου; ρωτάω.
-Μη ο βοηθός ουλαμαγού να τα οδηγήσει, θα σου τάχαν πιάσει οι τούρκοι.
-Μη χρειαζούμενος, σα να λέμε, έ;
-Ο καθένας στο πόστο του.
-Τι `ναι πάλι αυτό, παραπετριά;
-Οπως το πάρεις.
-Κι ο διοικητής τι με θέλει; Καμπάνα, και μιναρές;
-Ησύχασε! μου λέει. Αφού έκαμε επιθεώρηση μετά τη διασπορά, και είδε ότι όλα καλά λίαν, φώναξε τους επιτελικούς κάτω από μια βαλανιδιά και οργάνωσε φιλολογικό πρωινό. Φεύγοντας εγώ ερμήνευε ο ίδιος τον ανταρτικο μουσικό τρόπο των τραγουδιών του Θεοδωράκη. Τι για Τυρταίο έλεγε, τι για Θούριο του Ρήγα, άστα. Οσο να πάμε, ο μάγερας από την ίλη Διοικήσεως θά `χει τοιμάσει και καφέ.
-Καφές από το μαγειρείο εκστρατείας στο Χώρο Λήψεως Σχηματισμού Μάχης; Αυτό είναι πανηγύρι.
-Το πανηγύρι της Κακάβας στη Θράκη! το ταίριαξε.
Πήδηξα στο τζιπ. Πήραμε το δρόμο ανάδρομα σ’ ένα κατεβασμένο ρέμα. Είχε βρέξει τη νύχτα και το νερό κατέβαινε και έσπαζε χτυπώντας στα φτερά του ξέσκεπου οχήματος. «Και πώς ανθοβολά το νερό στο τιμόνι», συλλογίστηκα. Σα φτάσαμε, χαιρέτησα έτοιμος να δώσω εξηγήσεις. Απάνω στο «ο αγγελιαφόρος της Επιλαρχίας δεν...», μ’ έκοψε.
-Δε μου λέτε, κ. ανθυπίλαρχε, άρχισε. Τι εννοεί ο Σεφέρης εκεί που γράφει «Κράτησα τη ζωή μου κατά το πλάγιασμα της βροχής»;
Επιτέλους είχε μπάσει στα στενα.
Κύριε διοικητά, άρχισα. Ο ποιητής εγνώρισε ότι οι αξιωματικοί απαγορευεται από τον κανονισμό να χρησιμοποιούν εν στολή το αλεξιβρόχιον. `Ηγουν την Ομπρέλα. Με το πλάγιασμα της λοιπόν η βροχή τους χτυπάει στα αδιάβροχα, και ποτέ στη σβερκαριά και το κεφάλι. Μα είναι θαρώ φανερό. Για να μη βρέχουνται δηλαδής!
-Λαμπρά. Αυτό θα ειπεί ερμηνεία. Από τη μεγάλη πνευματική σας αγρύπνια ήταν φυσικό ο συναγερμός να σας εύρει στον ύπνο. Ο κόσμος χάλασε γύρω, και σεις το όνειρό σας. Σαν το Σωκράτη στην Ποτείδαια. Που όλη τη νύχτα κοιμότανε όρθιος, με τα μάτια ολάνοιχτα
-Δικαιολογημένος, απόσωσε, γυρίζοντας στον υποδιοικητή και ο θίασος διαλύθηκε με κάποιον που απάγγειλε τον Πραματεύτή του Γρυπάρη.

Εφέτος, το φθηνόπωρο, μόλις που είχα απολυθεί από το στρατό ένας φίλος, μου μήνυσε ένα πρωί ότι την προηγούμενη μέρα ο διοικητής μου, πολίτης πια κι εκείνος, είχε σκοτωθεί στο τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου. Το φέρετρό του ήρθε στην Ελλάδα σκεπασμένο μ’ ένα σεντόνι.

Σήμερα καθώς σκάλιζα κάτι φακέλους που δεν τους είχα ανοίξει καθώς έλειπα, βρήκα να μου είχε στείλει ευχαριστήριο τηλεγράφημα που έγινα η αιτία να γνωρίσει το Σεφέρη και που κατάφερε τελικά να καταλάβει τι σημαίνει "κατά το πλάγιασμα της βροχής".