Η Σπάρτη και η Αθήνα ήταν πάντα σύμβολα. Οι Θεσπιές δεν μπόρεσαν να ανυψωθούν στο επίπεδο ενός συμβόλου ώστε κάθε πτυχή της ιστορίας τους να γίνει αντικείμενο λατρείας. Πάντα περίμενα μια αφορμή να αφηγηθώ αυτήν την ιστορία. Η αφορμή μου δόθηκε από την ταινία 300 που παίζεται αυτόν τον καιρό στις κινηματογραφικές αίθουσες. Στις Θερμοπύλες εκτός από τους 300 του Λεωνίδα έμειναν και αμύνθηκαν οι 700 Θεσπιείς του Δημόφιλου. Αυτοί δεν έχουν τιμηθεί από την ιστορία όπως οι 300 Σπαρτιάτες αν και έμειναν να πεθάνουν μαζί με το Λεωνίδα. Όταν οι Πέρσες έμαθαν το μονοπάτι και κύκλωσαν τους Έλληνες στις Θερμοπύλες ο Λεωνίδας ζήτησε από όλους τους Έλληνες να φύγουν. Θα έμενε με τους οπλίτες του να κρατήσει το πέρασμα. Για την κίνηση αυτή του Λεωνίδα ο Ηρόδοτος εξηγεί πως είχε δοθεί χρησμός από τους Δελφούς ότι είτε η Σπάρτη θα έχανε ένα βασιλιά της είτε θα κυριευόταν από τους εχθρούς (Ηρόδοτος, Ζ 220). Το επίγραμμα που τίμησε τη μνήμη των Λακεδαιμονίων αναφέρει ότι έπεσαν "τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι", δηλαδή υπακούοντας στους νόμους της πατρίδας. Τέτοιοι νόμοι δεν δέσμευαν τους Θεσπιείς. Τους Θεσπιείς δεν τους έστελναν στον πόλεμο λέγοντάς τους "Η ΤΑΝ Η ΕΠΙ ΤΑΣ". Οι Σπαρτιάτες ήταν υποχρεωμένοι να μείνουν και να πολεμήσουν ως το τέλος. Οι Θεσπιείς είχαν την επιλογή να φύγουν και να γλιτώσουν το βέβαιο θάνατο αλλά επέλεξαν να μείνουν και να πεθάνουν πολεμώντας. Ποιοι είναι οι πραγματικοί ήρωες; Προτιμώ να θεωρώ πραγματικά γενναίους τους Θεσπιείς. Οι Σπαρτιάτες - όπως λέει και το επίγραμμα - υπάκουσαν στο καθήκον. ...και η πόρνη η ιστορία τους έκανε αθάνατους(*).
(*) Η αδικία και η άγνοια που καλύπτει την αυτοθυσία των Θεσπιέων είναι ίσως καλύτερη μεταχείριση: απ' όσο ξέρω κανείς δεν καπηλεύτηκε την γενναιότητά τους και η άγνοια της Ιστορίας δίνει άλλο ένα πρόσθετο δίδαγμα: ότι πρέπει να είμαστε ήρωες για τους εαυτούς μας, για ό,τι αγαπάμε και θέλουμε να προστατεύσουμε.
-------------------- θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής των μακρυσμένων ταξιδιών και των γαλάζιων πόντων και θα πεθάνω μια βραδιά σαν όλες τις βραδιές χωρίς να σχίσω τη θολή γραμμή των οριζόντων. (Νίκος Καββαδίας
|